توصيه هاي ايمني در برق
با توجه به اينکه آناليز حوادث مرتبط با برق نشان مي دهد که بسياري از اين نوع حوادث که بعضيا به پيامدهاي فاجعه باري نيز منتهي شده اند در اثر عللي بوقوع پيوسته اند که با بکارگيري روشهاي ساده و احتياطات بيشتر قابل پيشگيري بودند در اين بخش سعي مي شود که توصيه هاي ايمني که برگرفته از تجارب ساليان فعاليت در اين بخش از صنعت مي باشد به زبان ساده ارائه گردد . توصيه هاي يادشده در سه قسمت ، توصيه هاي ايمني براي مشترکين برق ، توصيه هاي عمومي و توصيه هاي ايمني براي کارکنان صنعت برق ارائه مي گردد :
الف: توصيه هاي ايمني براي مشترکين برق
- دقت کنيد که هيچ وقت با دست خيس و پاي برهنه به لوازم برقي دست نزند . همانطور که بيان شد با خيس شدن بدن از مقاومت الکتريکي آن کاسته شده و لذا عبور جريان الکتريکي از بدن شديدتر و موثرتر مي شود زيرا جريان برق هميشه سعي دارد از نزديکترين و راحتترين راه به زمين انتقال يابد .
- هنگام تعويض لامپ ، کليد ، پريز يا تعمير هر وسيله يا هر دستگاه برقي ديگر سعي شود که برق از طريق کنتور (فيوز) قطع شده باشد . در همين راستا بايستي دقت شود که در هنگام سيم کشي ، سيم فاز به در مدار کليد برق قرار گرفته باشد در اينصور با خاموش کردن جريان از طريق کليد جريان فاز قطع خواهد شد . در غير اينصورت هرچند که با بستن کليد رق و قطع شدن جريان نور امکان روشن شدن لامپ وجود نخواهد داشت ولي تماس سيم فاز با بدن انسان و تکميل مدار مثلاً از طريق زميني که فرد روي آن استاده و يا قرارگيري دست برروي دستگاه يا ديوار مي تواند متجر به عبور جريان از بدن و برق گرفتگي شود .
- به طور کلي استفاده از لوازم برقي معمولي در محيط هاي با درجه رطوبت بالا نظير حمام توصيه نمي شود و بايستي سعي شود حتي المکان هيچگونه انشعاب برق در اين نوع محيط ها وجود نداشته و روشنايي آن از خارج تامين شود . در صورت نياز اتصال سيمها به لامپ بايد طوري طراحي شود که رطوبت در آن موثر ننمايد . بخاطر داشته باشيد که تحت هيچ شرايطي از بخاريها يا اجاقهاي برقي معمولي در محيطيهاي ياد شده استفاده نشود .
- در هنگام روشن بودن لامپ يا هر دستگاه برقي ديگر از تعويض و تعمير آنها خودداري نماييد .
- هيچگاه سيم برقدار را از زير فرش يا موکت عبور ندهيد زيرا ممکن است در اثر عبور و مرور مداوم افراد از روي آن سيم صدمه ديده و حالت عايقي خود را از دست بدهد . همچنين در صورتيکه اندازه مقطع سيم با نوع مصرف کننده اي که با آن وصل است متناسب نباشد سيم گرم شده و در نتيجه به مرور زمان با کاسته شدن از خاصيت هدايتي آن شدت گرم شدن آن بيشتر مي گردد تا جائيکه سيم شروع به ذوب شدن و ايجاد جرقه مي نمايد . از آنجائيکه در اغلب موارد کف پوشها ، فرشها ، موکتها و اين قبيل زيراندازها از مواد قابل اشتعالي نظير نخ ، پلاستيک ، پشم و الياف مصنوعي تهيه شده اند آتش گرفته و در نهايت ايجاد حريق مي نمايد .
- هنگام تميز نمودن ديوارها و لوازم برقي مواظب باشيد کليدها و پريزها خيس نشوند زيرا آب هادي بسيار خوبي بوده و در صورتيکه وارد کليدها و پريزها شود خطر جاني و مالي به همراه خواهد داشت . در اين گونه مواقع قبل از شروع کار کليد اصلي را از کنتور قطع و پس از اتمام کار و خشک شدن پريزها و کليدها فيوز را وصل نماييد .
- هنگام سوراخکاري ديوارها بمنظور نصب ساعتهاي ديواري ، تابلوها يا هر مورد ديگر دقت شود به مسير سيم کشي برق صدمه وارد نشود .
- اگر پريزهاي برق در ارتفاع پاييني از ديوارها قرار دارد (کمتر از 110 تا 120 سانتيمتر) لازم است آنها بوسيله درپوشهايي ايمني که به همين منظور ساخته شده است مسدود گردند .
- در صورتيکه در اطراف ساختمان شبکه برق عبور نموده است هنگام تعويض يا دستکاري آتش تلويزيون در پشت بام يا بالکن مواظب خطوط برق باشيد . زيرا همانگونه که قبلاً بيان شد حوزه القايي حاصل از اين نوع شبکه ها قبل از آنکه با آن برخورد شده با ايجاد قوس الکتريکي منجر به برق گرفتگي و سوختگيهاي شدد خواهد شد .
- سيمهاي وسايل برقي به ويژه انواع قابل حمل و نقل از قبيل اتو ، پلوپز ، راديو و نظاير آن را هرچند وقت يکبار بازرسي کرده و در صورت مشاهده هرگونه خرابي يا فرسودگي تعويض نماييد .
- هيچ نوع اسباب بازي کودکان نبايستي بوسيله برق شبکه بکار بيافتد . بارها مشاهده مي شود که والدين به منظور صرفه جوئي به جاي باطري اينگونه اسباب بازيها از آدابتور استفاده نموده و بدين ترتيب کودک خود را در معرض خطر برق گرفتگي قرار مي دهند .
- سعي شود هنگام کار با يک وسيله برقي يک قطعه تخته خشک يا صفحه لاستيکي ضخيم در زير پا قرار گرفته خودداري شود . اينکار علاوه بر اينکه عمل ناايمن تلقي شده و مي تواند حادثه ساز باشد ، دخل و تصرف در تاسيسات برقي تلقي شده و مشمول مجازات قانوني نيز خواهد بود .
- پريزهاي برق و تلفن را با انتخاب نوع مخصوص از يکديگر مشخص گردد تا دو شاخه وسايل برقي و تلفن به اشتباه درون پريزها قرار نگرفته و باعث صدمه ديدن وسايل ياد شده نشود .
- براي قطع مدار در موقع اتصالي سيمهاي برق در منزل و خرابي دستگاههاي برقي از فيوز اتوماتيک و يا مينياتوري با آمپراژ مناسب با ميزان مصرف استفاده شود بهتر است براي وسايلي مانند کولر ، ماشين لباسشويي و ظرفشويي ، بخچال بزرگ ويتريني و آب گرمکن هاي برقي که به جرياني بيش از 6 آمپر نياز دارند از فيوزهاي مجزا استفاده شود تا در موقع بروز اتصالات در اينگونه وسايل جريان برق کل منزل قطع نشده و از وارد شدن آسيب به وسايل ديگر جلوگيري شود .
ب: توصيه هاي عمومي
- روشناي ميادين ، پارکها ، معابر ، بلوارها و نظاير آن اغلب از طريق تيرهاي فلزي تامين مي شود . در اين تيرها اجباراً دريچه هايي براي رفع عيوب و نصب فيوز تعبيه گرديده است که گاهي اوقات توسط غير مسئول مي شوند که کنجکاوي اطفال و کودکان خردسال که در آن اطراف به بازي و تفريح سرگرم مي باشند مي تواند به حوادث ناگواري منتهي شود ، بوجود مي آورد . لذا لازم است که کليه خانواده ها علاوه بر مواظبت از فرزندان خود و ارائه آموزشهاي لازم به آنها مبني بر عدم دستکاري اينگونه دريچه ها ، در صورت مشاهده هر گونه مورد خاص در اين زمينه مراتب را به اولين پست برق اطلاع دهند .
- اگر در اطراف زمين يا ملک شما خطوط انتقال و توزيع برق وجود دارد از شروع مراحل ساختمان سازي موضوع را با شهرداري و شرکتهاي برق در ميان بگذاريد تا علاوه بر اينکه از خطرات احتمالي برق گرفتگي پيشگيري شود از نظر دعاوي حقوقي مشکلي پيش نيايد .
- بالا رفتن از تيرهاي برق همواره خطرناک مي باشدئ . هميشه مدنظر داشته باشيد سيمهاي شبکه فاقد روکش بوده و نزديک شده به آنها ممکن است به قيمت جان شما تمام شود .
- نصب هر گونه اعلانات بصورت تابلوهاي معرف شغل يا تبليغاتي و غيره به تيرهاي شبکه علاوه بر خطرات برق گرفتگي ، دخل و تصرف و دخالت در تاسيسات برقي محسوب شده و پيگرد قانوني دارد . از طرف ديگر تابلوهاي نصب شده مي تواند براي کارکنان اين صنعت هنگام کار روي شبکه ايجاد مزاحمت نموده و حتي به حوادث خطرناک بيانجامد .
- اگر با شخص برق گرفته اي مواجه شديد فورا با يک تکه چوب خشک و يا با پيچاندن يک پارچه خشک بدور دست خود لباس او را گرفته و به سمت محل امني بکشيد تا از ناقل برق جدا شود . در حين سرعت عمل خونسردي خود را حفظ کرده و در صورت نياز تنفس مصنوعي را آغاز نماييد . شخص ديگري را مامور نماييد تا اورژانس را خبر کند .
- در هر محل يا مکاني که با علامت خطر برق گرفتگي مواجه شديد از نزديک شدن به آن محل و دست زدن به آن خودداري کنيد .
- استفاده از برق غير مجاز علاوه بر اينکه فعل حرامي است و مي تواند حوادث شديدي را بدنبال داشته باشد قابل پيگرد قانوني نيز مي باشد .
- هنگام حفاري به منظور لوله کشي آب يا گاز يا پي کني ساختمان و هر منظور ديگر متوجه باشيد که اگر به عمقي رسيديد که يک يا دو رديف آجر يا موزايک يا نوار زرد رنگ خطر علامت گذاري شده است حتماً در زير آنها تاسيسات برق ، گاز يا آب وجود دارد . در اينصورت عمليات را متوقف و سازمان مسئول را مطلع سازيد .
ج: توصيه هاي ايمني براي کارکنان صنعت برق
- دقت کنيد که در هنگام تعميرات ، بعد از آزمايشات لازم و کسب اطمينان از بي برقي حتماً دو سمت محل کار را اتصال زمين عيني و موثر نماييد .
- قبل از بالا رفتن از تير کمربند ايمني ، رکاب ، کلاه ايمني و ساير وسايل حفاظت فردي خود را بازديد و با اطمينان کامل کار را شروع نماييد .
- قبل از صعود از تير اشباع شده – هرچند که عمر آنها زياد مي باشد ولي پايه آنها هميشه در معرض رطوبت زمين و در نتيجه پوسيدگي مي باشد – از سالم بودن آنها اطمينان حاصل نمائيد .
- هيچگاه خط يا شبکه اي را بي برق تلقي نکنيد مگر اينکه عينا خود شاهد قطع برق بوده باشيد . پس از اطمينان حتما خط را از دو طرف محل کار ارت نماييد . بخاطر داشته باشيد که ارت کردن از يک طرف کافي نيست .
- هميشه به خاطر داشته باشيد اگر روي يک تير ، دو خطر با فيدرهاي مجزا انتهايي شده اند حتما هر دو خط را قطع و ارت نمائيد .
- بستن سه سيم (فازها) به هم در خطوط فشار متوسط و قوي مشکلي را حل نمي کند زيرا ممکن است به علت نشت برق ناشي از ترک يک مقره معيوب کنسول برقدار و در نتيجه سه فاز تبديل به يک فاز شود .
- استفاده از لباسهاي با الياف مصنوعي باعث مي شود که هنگام حوادث منجر به ايجاد قوس الکتريکي ، الياف براحتي سوخته و به گوشت و پوست بدن مصدوم وارد شود که اين امر با شدت بخشيدن به جراحات ، معالجه را مشکل و زمان بهبودي را طولاني مي کند . مناسبترين لباس جهت کار برروي شبکه هاي برق از نوع نخي مي باشد . دقت شود که در ساخت اينگونه لباسها از زيپ و دگمه هاي فلزي استفاده نشود .
- استفاده از انبر دست به جاي فيوزکش خطر سوختن سرو صورت را بهمراه خواهد داشت .
- در انجام هر نوع قعاليتي مخصوصاً کار کردن با بالابرها در معاير عمومي و انجام تعميرات يا تعويض لامپ معبر وسط خيابانها و بلوارها و پارکها و خيابانها ... ايمن سازي اطراف محيط کار را فراموش نکنيد . براي پيشگيري از برخورد وسايط نقليه با بالا برها از اعلام هشداردهنده موثر و مطابق با استاندارد استفاده نمائيد . تابلوهاي هشدار دهنده مي بايست در محلي قرار بگيرند که راننده عبوري فرصت فکر کردن کم کردن سرعت و تغيير مسير و بعبارت بهتر فرصت تصميم گيري و اجراء داشته باشند .
- اگر در محلي حفاري نموده و ادامه کار به روي بعدي محو شده است لازم است که اطراف محل حفاري شده را با چراغ هاي چشمک زن و تابلوهاي احتياط و خطر که از نظر ديد رانده استاندارد باشد محصور شود .